أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

321

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

اندك كه ايشان غلبه كنند لشكر بسيار را بفرمان خداى تعالى و خداى با صابرانست چون نگاه كنى در هر قوم و هر قرن اندكان با حق باشند و به زبان حق ممدوح بودند . [ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتالُ تَوَلَّوْا إِلَّا قَلِيلًا مِنْهُمْ ] و جائى ديگر : [ فَشَرِبُوا مِنْهُ إِلَّا قَلِيلًا مِنْهُمْ ] دگر آنجا كه گفت : [ كَمْ مِنْ فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةً ] « و قليل من عبادى الشكور » « إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَ قَلِيلٌ ما هُمْ » . و كثير و بسيار را بنكوهيد « بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ * ، و لا يَعْقِلُونَ * ، و لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَشْكُرُونَ * ، و لا يُؤْمِنُونَ * و لا خَيْرَ فِي كَثِيرٍ مِنْ نَجْواهُمْ ، تا چندين لاف نزنى بكثرت و طعن نزنى بقلّت و تكيه نكنى على السّواد الاعظم ، چون سواد اعظم سياهى بزرگيست از سياهى سپيدى نبينى دلت سياه گرداند چون دلت سياه بود رويت سياه گردد ؛ و يوم القيامة ترى الّذين كذبوا على اللّه وجوههم مسوّدة ، آن مرد نيز فخر بكثرت كرد أنا اكثر منك مالا ، تو بكثرت فخر كنى و درو هيچ خير نيست بقول ايزد خير از كثير دور آمد تو جهد كن كه از آن كثير دور باشى يقين بدان كه اگر در كثير خير استى به چپ نبودى عقد كثير عقد كسور كثير به چپ باشد آنجا صباء يمن بر اصحاب اليمين آيد شمال شقاوت بر اصحاب الشّمال مشتمل گردد و همه را در هم پيچد ايشان را كه راست بوده باشند براست ببرند و اينان را كه كثير بوده باشند به چپ ببرند و هر دو از يكديگر جدا شوند ، فريق فى الجنّة و فريق فى السّعير . [ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 250 ] وَ لَمَّا بَرَزُوا لِجالُوتَ وَ جُنُودِهِ قالُوا رَبَّنا أَفْرِغْ عَلَيْنا صَبْراً وَ ثَبِّتْ أَقْدامَنا وَ انْصُرْنا عَلَى الْقَوْمِ الْكافِرِينَ ( 250 ) و آنگه بيرون آمدند يعنى لشكر طالوت اين سيصد و سيزده مرد براى جالوت و لشكرهاى او اين جماعت اندك در برابر لشكر بسيار باستادند براى آنكه بايمان و اعتقاد درست رفته بودند چون سواد ايشان ديدند از بياض صفاى اعتقاد زبان بر دعا بگشادند و گفتند : اى خداى ما و پروردگار ما بريز بر ما صبر را يعنى اگر در جائى است آن صبر بر ما چندان بريز كه آن جاى را از صبر تهى گردانى و ما را ثابت قدم گردان و پاى ما را بر جاى بدار و ما را مدد ده و نصرت كن بر قوم كافران كه دشمنان مااند .